معجزه ای به نام زنبور عسل، 3 گروه عمده از محصولات آن و سایر موارد مهم درباره آن

 معجزه ای به نام زنبور عسل، 3 گروه عمده از محصولات آن و سایر موارد مهم درباره آن

آشنایی انسان با زنبور عسل و خواص محصولات آن به زمانی بسیار دور باز می گردد و در منابع مختلف آمده است که برداشت عسل توسط انسان از کندوهای وحشی زنبور عسل به ۹۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ سال پیش باز می گردد. نقاشی های دیواری ثبت شده توسط انسان های اولیه و غارنشین نشان می دهد که انسان در حدود ۸ هزار سال پیش نیز مشغول به برداشت عسل از طبیعت بوده است. اما اولین تلاش های ثبت شده از پرورش زنبور عسل توسط انسان در منابع مختلف به شمال آفریقا و خصوصاً مردمان مصر باستان نسبت داده شده است. به نظر می رسد که اولین کندوهای پرورش عسل سفالی یا گلی بوده اند و عسل بدست آمده از آنها در ظروف سفالی نگهداری و ذخیره شده است. شواهد این موضوع از ظروف عسل کشف شده در مقبره های فراعنه مصر و به خصوص یکی از مشهورترین فراعنه مصر با نام توتانخامون (توت عنخ آمون) بدست آمده است که در دهه ۱۳۳۰ پیش از میلاد مسیح (حدود ۳۳۵۰ سال پیش ) از دنیا رفته است و مقبره او همراه با گنجینه ای شگفت انگیز شامل ظروف نگهداری عسل در سال ۱۹۹۲ میلادی در دره پادشاهان کشف شد.

با توجه به اینکه، در دوران باستان پرورش زنبور عسل تا تمدن های بابل و سومر در همسایگی ایران گسترش یافت و با توجه به مراودات فرهنگی، اقتصادی و سیاسی موجود بین این تمدن ها، و از سوی دیگر، شواهدی از استفاده و تولید عسل در ایران باستان (دوره هخامنشیان و پیش از آن) یافت شده است، می توان از وجود فعالیت پرورش زنبور در آن دوران در کشور ایران تا حدی اطمینان یافت.

اما تحول اساسی در پرورش زنبور را می توان در قرن هجدهم میلادی جستجو نمود که کندوهای پرورش زنبور عسل به شکل مشابه با شکل امروزی توسط زنبوردار آمریکایی به نام لورنزو لانگستروت (۱۸۱۰ تا ۱۸۹۵ میلادی) ابداع گردید. تا قبل از این ابداع، معمولاً زنبورها در کندوهای گلی، حصیری یا درون کنده یا تنه و سایر مصالح بومی هر منطقه نگهداری می شدند که چندان امکان مدیریت اصولی پرورش و نقل و انتقال کندوها و کلونی ها را به زنبورداران نمی داد. کندوهای مدرن که امروزه در سراسر دنیا و ایران بعنوان کندوهای رایج صنعت زنبورداری مطرح هستند و تحت عنوان کندوهای آمریکایی نیز شناخته می شوند را نیز میتوان منشعب از این نوع کندوها دانست که کندوی لانگستروت نیز نامیده می شوند.

زنبورهای موجود در یک کلونی یا کندو را می توان از سه نوع کلی دانست:

  1. زنبور ملکه

    زنبور ملکه همانطور که از نامش پیداست، در راس هرم یک کلونی زنبور عسل قرار دارد و بزرگترین جثه را بین زنبورهای درون یک کلی دارا است (طول بدن حدودا تا بیش از ۲ سانتیمتر). هر کندو می تواند تنها یک ملکه داشته باشد که در صورت بوجود آمدن یک ملکه دیگر بطور تصادفی، به احتمال زیاد کلونی تقسیم شده و به اصطلاح معروف بین زنبورداران "کلونی بچه می دهد" که آن قسمت از کلونی که توسط یکی از ملکه ها از کندو مهاجرت نموده اند، توسط زنبوردار از درخت یا هر جایی که به آن مهاجرت نموده اند و در آن مستقر شده اند به یک کندوی جدید منتقل می شوند. ملکه بر خلاف زنبورهای کارگر، قابلیت نیش زدن بدون اینکه منجر به مرگ آن شود را دارد که البته بسیار نادر است. اگر کندویی بدون ملکه باشد نیز زنبورهای کارگر بعنوان دیگر بخش ماده کندو تنها قادر به گذاشتن تخم های زنبور نر هستند. پس زنبور ملکه برای تداوم حیات کندو حیاتی است و لارو ملکه در خانه های خاصی تحت عنوان "شاه خون" که شکل خاصی دارند و کاملا در روی شان یا شانه های داخل کندو قابل شناسایی هستند. لارو ملکه توسط زنبورهای کارگر با ماده خوراکی مخصوصی تحت عنوان "ژل رویال" یا "ژل سلطنتی" یا "شاه انگبین" تا موقع تبدیل شدن به یک زنبور ملکه کامل و خروج از شاه خون (مدت ۵ روز) تغذیه می شوند.

  2. زنبور کارگر

    زنبورهای کارگر بخش اصلی بدنه یک کلونی زنبور عسل را تشکیل می دهند که نقش های متنوعی از جمع آوری شهد تا نگهبانی از کندو و تغذیه لارو ها را بر عهده دارند. معمولا کوچکترین جثه را بین سه نوع زنبور موجود در کندو آنها دارند که طول بدن حدود یک سانتیمتر را شامل می شود.

  3. زنبور نر

    زنبورهای نر جثه نسبتا پهنی در مقایسه با زنبورهای کارگر و ملکه دارند، اما طول بدن آنها بین این دو گروه و چیزی در حدود بیش از یک سانتیمتر و کمتر از ۱.۵ سانتیمتر دارند. نقش اساسی و شاید بتوان گفت تنها نقش برجسته زنبورهای نر در یک کلونی یا کندو را باروری ملکه می توان عنوان نمود که معمولا حاصل جفت گیری ملکه با تعدادی زنبور نر می باشد.

نژادهای زنبور عسل

نژادهای مختلف زنبور عسل تحت جنس آپیس (Apis) و سرده زنبورهای عسل طبقه بندی شده اند. نژادهای مختلف زنبورهای عسل به چهار گروه مختلف شامل درشت، کوچک، هندی و اروپایی تقسیم می شوند که شناخته شده ترین و رایج ترین نژادهای زنبور تحت پرورش را میتوان زیرمجموعه گروه زنبورهای عسل اروپایی با زنبور عسل معمولی (Apis Mellifera) دانست که نژاد محبوب و بسیار رایج زنبور سیاه یا آلمانی، نژاد رایج در کشورهای مختلف از جمله ایران به نام نژاد قفقازی، نژادهای بسیار رایج کارنیولان و ایتالیایی در آمریکا و البته نژاد زنبور عسلی ایرانی یا مِدا (از ریشه سلسله ماد) از جمله آنها هستند.

هر کدام از این نژادها ویژگی های خاص خود را از نظر ویژگی های اقلیمی مناسب برای آن نژاد، خلق و خوی قالب در کلونی ها (مانند علاقه به غارت سایر کندوها یا بچه دهی کندو یا ...)، محصولات تولیدی عمده در هر نژاد و ... دارند که در مورد نژاد ایرانی تولید بالای بره موم، بچه دهی بالای کلونی ها و تحمل مناسب زمستان ها در مقابل تمایل بالا به غارت سایر کندوها و خوی تهاجمی بعنوان ویژگی های مثبت و منفی آن شناخته شده است. البته امروزه نژاد زنبور عسل ایرانی در خطر قرار دارد و با وجود کارهای تحقیقاتی و اصلاح نژادی ارزشمندی که بر روی آن انجام گرفته است هنوز نیازمند توجه بسیار بیشتری جهت حفظ و جلوگیری از انقراض آن است.

بیماری های شایع در زنبور عسل

یکی از مواردی که در پرورش زنبور عسل باید به آن توجه ویژه ای داشت، بیماری هایی هستند که کلونی ها و کندوهای زنبور عسل را در معرض خطر قرار می دهند. شایع ترین بیماری های زنبور عسل در جهان و ایران که باید یک زنبوردار از بدو شروع بکار به آنها آشنایی کافی داشته باشد، به شرح زیر می باشند:

  • بیماری لوک آمریکایی
  • بیماری لوک اروپایی
  • کنه واروآ (عارضه واروآزیس)
  • بیماری لارو سنگی
  • کپک گرده
  • بیماری نوزوما
  • بیماری فلج زنبور
  • سپتی سمی زنبور
  • لارو گچی و لارو پودری
  • آکاریوز

از بین این بیماری ها، بیماری لوک آمریکایی و لوک اروپایی و شیوع آلودگی به کنه واروآ و آکاریوز ناشی از کنه یا مایت نوع آکاراپیس یا تراشه ای و کپک گرده شایع ترین و مخرب ترین بیماری های قابل ذکر در ایران و جهان هستند.

نکته مهم این است که بیماری لوک آمریکایی و اروپایی در نژادهای زنبور زیر مجموعه نژادهای اروپایی (آپیش ملیفرا) که رایج ترین نژادهای زنبور در دنیا و ایران هستند، بیماری های اصلی به حساب می آیند. عامل این دو بیماری باکتری ها هستند که در لوک آمریکایی باکتری باسیلوس لاروا یا باسیلوس لاروه (Bacillus Larvae) و در لوک اروپایی باکتری ملیسوکوکوس پلوتون (Melisso Coccus Poloton) است. این دو بیماری به لاروهای زنبور عسل حمله نموده و وقتی به قاب یا شان داخل کندو نگاهی انداخته شود، اصطلاحاً حالت فلفل نمکی یا دیده شدن حجره های درپوش دار و بدون درپوش به طور مخلوط در کنار هم ددیده می شود. اما تفاوت عمده این دو بیماری در این موضوع است که مرگ در بیماری لوک اروپایی عمدتاً در اواخر دوره لاروی یا قبل از شفیرگی مشاهده می شود که در لوک آمریکایی تا بعد از دوره پیش شفیرگی هم دیده می شود. جهت تشخیص، پیشگیری و درمان این بیماری باید از مشاور و دامپزشک باتجربه و متخصص کمک گرفت. که ناهنجاری های مشاهده شده در قاب یا شان حاوی لاروها را مورد بررسی قرار داده و روش های پیشگیری و درمان متخص هر بیماری را تجویز نماید.

کپک گرده نیز بوسیله قارچ بلسیا الویی ایجاد می شود که گرده های ذخیره شده روی شان ها یا قاب ها را عمدتاً در بین زمستان تا بهار آلوده نموده و برای کندو و زنبورها و محصول گرده تولیدی آنها ایجاد تلفات و خسارت می نماید.

اما بیماری که اکثر زنبورداران با نام آن آشنا هستند و بسیار مشکل زا می باشد، بیماری واروآزیس یا عوارض ناشی از کنه واروآ است که مهم ترین عارضه انگلی در زنبور عسل به حساب می آید. و کنه واروآ جاکوبسونی با طول بدن حداکثر 7/1 میلی متر عامل آن است. این انگل به بدن زنبور عسل و شفیره های آن چسبیده و از فاصله بین قطعات کتینی پوشش بدن زنبور شروع به تغذیه از همولنف بدن زنبور ها می کند. روش های مبتنی بر کاهش زاد و ولد در کلونی مانند حبس ملکه و یا تشویق زنبورها به استفاده از آرواره خود با دادن شکر نیز موثر است که البته برخی نژادهای زنبور مانند نژاد زنبور ایرانی بدلیل داشتن آرواره قوی و خلق و خوی گازگیری بالاتر می توانند بهتر با کنه واروآ مبارزه کنند و با کندن آنها از روی بدن و جویدن آنها، کنه ها را از بین ببرند. استفاده از حرارت و گرما، ترکیبات گیاهی خاص، اسیدهای طبیعی و روغن های طبیعی نیز تحت نظر دامپزشک و مشاور متخصص و مجرب می تواند مثمر ثمر باشد.

محصولات عمده زنبور عسل

از دیرباز که جمع آوری عسل و پرورش زنبور عسل توسط انسان صورت گرفته، عسل و موم زنبور عسل محصولات بسیار ارزشمند و پرطرفدار در جوامع انسانی بوده اند. اما محصولات زنبور عسل بسیار متنوع تر و گسترده تر از این می باشند. عمده محصولات زنبور عسل در سطح جهان، در سه دسته زیر قرار می گیرند:

  1. محصولات جمع آوری و ذخیره شده توسط زنبور

    • گرده گل

      گرده گل جمع آوری شده توسط زنبورها حاوی مواد مغذی با ارزشی مانند پروتئین ها، اسیدهای چرب اُمگا ۳ و اُمگا ۶، اسیدهای آمینه ضروری، ویتامین ها و مواد معدنی مختلف است. گرده گل توسط زنبورهای کارگر برای تولید ژل رویال برای تغذیه لاروها و لارو ملکه بدلیل محتوای غنی پروتئین ها و اسیدهای چرب در آن، ضروری است. امروزه گرده گل بعنوان یک محصول جانبی پرارزش زنبور شناخته می شود که ارزش تغذیه ای بالایی برای انسان و خصوصاً فعالیت های ورزشی دارد.

    • عسل

      عسل از زمان باستان علاوه بر نقش تغذیه ای، استفاده دارویی و آرایشی گسترده ای داشته است. این محصول جهت درمان زخم ها، بیماری های گوارشی، سرفه و گلودرد، عطش، تب و گوش درد و مشکلات کبدی و انگل ها و .... استفاده داشته است. این محصول دارای انواع بیشماری در سطح جهان است که بسته به محل تولید و گیاهان مورد استفاده توسط زنبورها جهت تولید شهد، نژاد زنبور تولید کننده آن، فرآوری احتمالی صورت گرفته بر روی آن و .... باعث تفاوت در رنگ، عطر، قوام و سایر ویژگی های فیزیکی و شیمیایی محصول می شود. البته بخش عمده اصل تولیدی در دنیا از نظر محتوای کربوهیدرات آن که عمدتاً قندهای فروکتوز و گلوکز می باشد، مشابه با یکدیگر دارای محتوای کربوهیدرات حدود ۹۵ تا ۹۷ درصد از ماده خشک خود هستند. البته باقی محتوای عسل را میزان بسیار اندکی از مواد معدنی، بیش از ۲۰ اسیدآمینه مختلف و ویتامین ها و ... تشکیل می دهد. عسل علاوه بر اینکه به تنهایی استفاده خوراکی دارد، در تولید بیشمار محصول مختلف شامل انواع نوشیدنی، انواع محصولات آرایشی و بهداشتی، انواه شمع، شیرینی، شکلات، آدامس و آبنبات، کره عسلی، انواع سس و غذا و سایر محصولات صنایع غذایی و دارویی استفاده می شود.

    • بره موم

      زنبورهای عسل شکوفه ها و جوانه های درختان و خصوصاً مخروطیان (مثل کاج و سرو) را جویده و مواد ترشح شده از گیاهان را با بزاق خود مخلوط نموده و جمع آوری می کنند که از آن برای شکل دادن دیواره ها و درزگیری بخش های مختلف کندو استفاده می کنند. این محصول خواص ضدعفونی کننده و ضد بیماری دارد. بدلیل همین خواص ضد بیماری مانند خواص ضد باکتری، ضد ویروسی، ضد التهاب و آنتی اکسیدانی است که این محصول پتانسیل استفاده بالایی در صنایع بهداشتی و دارویی و از جمله مانند خود عسل پتانسیل استفاده در پمادهای ضد زخم و سوختگی دارند.

  2. محصولات ترشح شده توسط زنبور

    • زهر زنبور عسل

      یکی از محصولات جالب توجه زنبور عسل که کمتر از سایر محصولات مورد توجه قرار گرفته است، زهر زنبور عسل است که از زمان های خیلی دور مورد استفاده درمانی قرار گرفته است. در تب سنتی، زهر زنبور عسل برای درمان آرتروز و بعنوان یک درمان هومیوپاتیک (درمان با تحریک هدفمند سیستم ایمنی، عصبی و روانی بیمار) استفاده دارد. خواص ضد التهابی و ضد بیماریهای پوستی در کنار تقویت سیستم ایمنی نیز جزو خواص زهر زنبور عسل در منابع مختلف عنوان شده است.

    • ژل رویال

      در منابع مختلف از این محصول با عنوان اکسیر جوانی یا جادوی سلامتی نیز یاد شده است که به خواص ویژه این محصول شامل خواص ضد سرطانی، بهبود شرایط سیستم ایمنی، موثر بودن در بهبود مشکلات عصبی، کمک به کاهش خطر بیماری های قلبی و عروقی و فشار خون، خواص ضد دیابتی، بهبود باروری و بهبود علائم یائسگی، اثرات محرک رشد و ضد پیری، اثرات بهبود دهنده زخم ها و خواص ضد باکتریایی و تاثیر آن بر بهبود روماتیسم، آرتروز، خشکی چشم و پوکی استخوان و ... که در منابع مختلف به آنها اشاره شده است، نسبت داده شده است. همانطور که گفته شد، ژل رویال توسط زنبورهای کارگر با استفادده از گرده گل در بدن خود تولید نموده و از طریق غدد حلقی ترشح می نمایند که تغذیه لارو ملکه با آن به مدت ۵ روز (دو روز بیشتر از سایر لارو ها) منجر به بالغ شدن لارو و شفیره ملکه به یک زنبور ملکه کامل و خروج آن از شاهخون می شود.

    • موم

      موم توسط غدد موم ساز در کنار بدن زنبورهای کارگر تولید می شود که ماده ساختمانی اصلی برای ساخت کندو می باشد. این محصول از زمان باستان کاربردهای بسیار متنوعی داشته است که از مومیایی نمودن مردگان تا تولید شمع و محصولات روشنایی و استفاده در طب و خصوصا مراقبت از پوست و لوازم آرایشی را در بر گرفته بود. امروزه نیز در تولید انواع پولیش مبلمان و چرم و سایر محصولات همچنان کاربرد گسترده ای دارد.

  3. محصولات توده زنبورها (لارو و شفیره و لاشه زنبورها)

    استفاده از لارو و شفیره زنبور عسل در طب سنتی و خصوصاً طب سنتی چینی جهت درمان بیماری های مختلف از دیرباز رایج بوده است. اکنون پتانسیل استفاده از لارو، شفیره و لاشه زنبورهای تلف شده زنبور عسل بعنوان یک مکمل در درمان بیماری ها در حال بررسی در مراکز تحقیقاتی مختلف در جهان می باشد

با وجود همه خواص و فواید زنبور عسل که بدون حد و مرز به نظر می رسند، زنبورهای عسل امروزه تحت خطر هستند. جمعیت زنبورهای عسل با وجود تلاش و پشتکار زنبورداران و فعالین عرصه محیط زیست، رو به کاهش می باشد که دلیل عمده آن، آلودگی های زیست محیطی و استفاده گسترده، افراطی و غیراصولی از حشره کش ها و آفت کش های غیرمجاز است. البته عوامل ناشناخته نیز در این کاهش دخیل دانسته شده اند که در دست تحقیق و بررسی است. البته کنه ها، ویروس ها و عوامل بیماری زای جدید و جهش یافته نیز باید مورد توجه قرار گیرد. تغییرات اقلیمی و خشکسالی گسترده که ناپدید شدن تدریجی زیستگاه مناسب زنبورهای عسل را در پی داشته است نیز در کاهش شدید جمعیت زنبورهای عسل نقش داشته است. آمار تکان دهنده ای نشان می دهد که از سال ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۵ میلادی، یک چهارم جمعیت زنبورهای عسل در اروپا از بین رفته است و در سرتاسر دنیا حجم بالایی از تلفات زنبورهای عسل گزارش شده است.

کوچکترین خسارت ناشی از بین رفتن زنبورهای عسل را می توان کاهش تولید محصولات بسیار مفید و متنوع آنها دانست. آنچه حیات گونه انسانی را در پی به خطر افتادن زنبورهای عسل تهدید می نماید، نقش آنها در تولید سه چهارم از منابع غذایی بشر بواسطه نقش بدون جایگزین آنها در گرده افشانی می باشد. این موضوع به وضوح در کشور ما ایران نیز قابل مشاهده است که همانطور که پیش از این گفته شد، با خطر انقراض برای گونه زنبور عسل ایرانی یا آپیس ملیفرا مدا (Apis mellifra meda) همراه شده است.

با توجه به گستردگی نیازهای صنعت زنبورداری و زنبورداران از نظر مواد اولیه، تجهیزات و کندو و کاربرد گسترده محصولات متنوع این صنعت، نیاز به یک مرجع جامع جهت بررسی، مقایسه و اخذ مشاوره جهت تهیهی اقلام مورد نیاز، یک امر بدیهی و ضروری به نظر می رسد که اپلیکیشن و وب سایت مرغابی برای اولین بار در سطح کشور این امکان بسیار ارزشمند را در اختیار تمامی فعالین صنعت زنبورداری و تمایم صنایع مرتبط با آن قرار می دهد.


کد مطلب : 30
 معجزه ای به نام زنبور عسل، 3 گروه عمده از محصولات آن و سایر موارد مهم درباره آن

مطالب آموزشی

مرغابی، نمایشگاه مجازی کسب و کار ها (پلتفرم مرغابی)
مرغابی، نمایشگاه مجازی کسب و کار ها (پلتفرم مرغابی)
 آموزش نحوه ثبت آگهی در پلتفرم مرغابی با رایانه
آموزش نحوه ثبت آگهی در پلتفرم مرغابی با رایانه
شیوه ثبت غرفه  در رایانه
شیوه ثبت غرفه در رایانه
 آموزش دانلود و نصب اپلیکیشن پلتفرم مرغابی در موبایل
آموزش دانلود و نصب اپلیکیشن پلتفرم مرغابی در موبایل
ثبت آگهی در پلتفرم مرغابی با موبایل
ثبت آگهی در پلتفرم مرغابی با موبایل
آموزش نحوه ثبت نام در پلتفرم مرغابی در موبایل
آموزش نحوه ثبت نام در پلتفرم مرغابی در موبایل
 آموزش نحوه انتقال آگهی در اپلیکیشن مرغابی به غرفه
آموزش نحوه انتقال آگهی در اپلیکیشن مرغابی به غرفه
آموزش نحوه انتقال آگهی در سایت مرغابی به غرفه
آموزش نحوه انتقال آگهی در سایت مرغابی به غرفه
 آموزش نصب اپلیکیشن پلتفرم مرغابی بصورت PWA در موبایل
آموزش نصب اپلیکیشن پلتفرم مرغابی بصورت PWA در موبایل
آموزش نحوه ثبت غرفه در پلتفرم مرغابی در موبایل
آموزش نحوه ثبت غرفه در پلتفرم مرغابی در موبایل

سایر مقالات

7 مورد از فواید داشتن اسب برای انسان که لازم است بدانید!!!
7 مورد از فواید داشتن اسب برای انسان که لازم است بدانید!!!
بهترین جیره غذایی اسب چه شرایط باید داشته باشد؟
بهترین جیره غذایی اسب چه شرایط باید داشته باشد؟
معرفی زیباترین ماهی های آکواریوم آب شیرین (18 ماهی زیبا)
معرفی زیباترین ماهی های آکواریوم آب شیرین (18 ماهی زیبا)
نقش فیبر در تغذیه دام چیست؟
نقش فیبر در تغذیه دام چیست؟
7 عامل موثر در سلامت و درخشش پوست اسب
7 عامل موثر در سلامت و درخشش پوست اسب
هر چیزی که باید درباره آنفولانزای اسبی بدانید!!
هر چیزی که باید درباره آنفولانزای اسبی بدانید!!
بهترین نژاد مرغ تخم گذار در ایران کدام است؟
بهترین نژاد مرغ تخم گذار در ایران کدام است؟
7 نکته مهم در خرید کنسانتره مرغ گوشتی
7 نکته مهم در خرید کنسانتره مرغ گوشتی
چرا مرغ ها تخم مرغ خود را می خورند؟ (راه های جلوگیری)
چرا مرغ ها تخم مرغ خود را می خورند؟ (راه های جلوگیری)
شایع ترین انگل های اسب کدام است؟
شایع ترین انگل های اسب کدام است؟

سایر اخبار

مقام نخست جوجه‌ریزی کشور با تولید ۱.۵ میلیون قطعه نصیب تهران شد
مقام نخست جوجه‌ریزی کشور با تولید ۱.۵ میلیون قطعه نصیب تهران شد
مجوز ها صادر شد. تا قبل از ماه رمضان، ورود ۴۰ هزار تن گوشت منجمد به کشور
مجوز ها صادر شد. تا قبل از ماه رمضان، ورود ۴۰ هزار تن گوشت منجمد به کشور
برنامه وزیر جهاد کشاورزی در خصوص شیلات
برنامه وزیر جهاد کشاورزی در خصوص شیلات
جبران کمبود مرغ در اواخر آذر ماه
جبران کمبود مرغ در اواخر آذر ماه
اخبار خوب از دنیای مرغداری‌ها در گیلان
اخبار خوب از دنیای مرغداری‌ها در گیلان
واکسن های آشامیدنی، کلیات و روش های صحیح مصرف
واکسن های آشامیدنی، کلیات و روش های صحیح مصرف
زمان ترخیص نهاده های دامی در بنادر کاهش یافت
زمان ترخیص نهاده های دامی در بنادر کاهش یافت
خرید تضمینی دام زنده و دستورات جدید وزارت جهاد کشاورزی در حوزه دام
خرید تضمینی دام زنده و دستورات جدید وزارت جهاد کشاورزی در حوزه دام
در تولید و عرضه تخم مرغ کمبودی در کشور وجود ندارد
در تولید و عرضه تخم مرغ کمبودی در کشور وجود ندارد
 کشتی حامل ۶۴هزار تن ذرت وارداتی از برزیل در بندر شهید رجایی تخلیه شد
کشتی حامل ۶۴هزار تن ذرت وارداتی از برزیل در بندر شهید رجایی تخلیه شد
آرشیو مطالب