هفت روز ابتدایی پرورش، یکی از تعیینکنندهترین مراحل در موفقیت یک دوره پرورش مرغ گوشتی محسوب میشود. در این مدت، جوجه از شرایط داخل تخم خارج میشود و باید به سرعت به محیط سالن، آب آشامیدنی و خوراک جامد عادت کند. رشد دستگاه گوارش، توسعه اندامهای داخلی، شکلگیری استخوانبندی و آغاز رشد عضلات نیز در همین دوره اهمیت زیادی پیدا میکند.
به همین دلیل، انتخاب خوراک جوجه گوشتی در هفته اول نباید صرفا بر اساس قیمت یا درصد پروتئین انجام شود. کیفیت مواد اولیه، قابلیت هضم مواد مغذی، تعادل اسیدهای آمینه، انرژی قابل متابولیسم و کیفیت فیزیکی دان همگی بر عملکرد تغذیه ای جوجه تأثیر میگذارند.
در این مقاله از مرغابی، به صورت تخصصی بررسی میکنیم که جوجه گوشتی در هفته اول به چه نوع خوراکی نیاز دارد، سوپراستارتر چه تفاوتی با پیشدان دارد، چه زمانی باید نوع خوراک را تغییر داد و هنگام خرید دان آماده مرغ گوشتی باید چه معیارهایی را بررسی کرد. همچنین محصولات سوپراستارتر و پیشدان ۴۰ کیلوگرمی مرغابی را معرفی میکنیم تا انتخاب خوراک برای مرغداران سادهتر شود.
در هفته اول چه اتفاقی در بدن جوجه گوشتی رخ میدهد؟
هفته اول زندگی جوجه، مرحله انتقال از تغذیه وابسته به زرده به مصرف خوراک خارجی محسوب میشود. جوجه تازه هچ شده بخشی از ذخایر غذایی خود را از زرده جذب شده در بدن دریافت میکند، اما برای ادامه رشد باید خیلی زود مصرف آب و خوراک را آغاز کند.
در این مرحله چند اتفاق مهم رخ میدهد.
توسعه و تکامل دستگاه گوارش
دستگاه گوارش جوجه در روزهای ابتدایی به سرعت با شرایط جدید سازگار میشود. مصرف خوراک مناسب به رشد و فعالیت بخشهای مختلف دستگاه گوارش کمک میکند.
قابلیت هضم مواد اولیه در این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا جوجه هنوز در ابتدای مسیر سازگاری با خوراک جامد قرار دارد.
رشد استخوانبندی و بافت عضلانی
جوجه برای رشد مناسب به پروتئین، اسیدهای آمینه، کلسیم، فسفر و ویتامین D3 نیاز دارد. این ترکیبات در توسعه استخوانها و بافتهای بدن نقش مهمی ایفا میکنند.
شکلگیری رفتار مصرف خوراک و آب
جوجه باید در ساعات اولیه ورود به سالن، محل آبخوری و دانخوری را پیدا کند. اگر خوراک در دسترس نباشد یا شرایط محیطی مناسب نباشد، شروع مصرف دان با تأخیر مواجه میشود.
اهمیت رشد اولیه برای عملکرد آینده
راهنمای مدیریتی Aviagen در سال ۲۰۲۵، وزن هدف روز هفتم را به طور کلی حداقل ۴٫۵ برابر وزن اولیه جوجه در زمان ورود به سالن در نظر میگیرد. این شاخص یک معیار راهنما برای ارزیابی کیفیت شروع پرورش است و باید با اهداف اختصاصی سویه مقایسه شود.
بهترین خوراک جوجه گوشتی در هفته اول چیست؟
برای پاسخ به این سؤال باید سه اصطلاح رایج در صنعت طیور را بشناسیم:
- پریاستارتر (Pre-Starter)
- سوپراستارتر (Super Starter)
- استارتر یا پیشدان (Starter)
این نامها در تمام کارخانههای خوراک دام و طیور به شکل یکسان استفاده نمیشوند. بعضی تولیدکنندگان پیشدان را معادل خوراک استارتر میدانند و بعضی دیگر بین خوراک سوپراستارتر و پیشدان تفاوت قائل میشوند.
در برنامه کلاسیک تغذیه، استارتر برای آغاز دوره رشد استفاده میشود. در برخی برنامههای تخصصی نیز یک خوراک پریاستارتر برای چند روز نخست به برنامه اضافه میشود.
خوراک پریاستارتر چیست؟
پریاستارتر یک خوراک تخصصی برای روزهای ابتدایی زندگی جوجه محسوب میشود. هدف از استفاده آن، فراهم کردن شرایط مناسب برای شروع مصرف خوراک و تأمین مواد مغذی مورد نیاز رشد اولیه است.
در فرمولاسیون این خوراک، کیفیت و قابلیت هضم مواد اولیه اهمیت زیادی دارد. انتخاب منابع پروتئینی مناسب، تعادل اسیدهای آمینه و کیفیت فیزیکی خوراک از معیارهای مهم ارزیابی آن محسوب میشوند.
پریاستارتر در همه برنامههای پرورش ضرورت یکسانی ندارد و استفاده از آن به شرایط فارم، عملکرد قبلی گله و برنامه متخصص تغذیه بستگی دارد.
خوراک سوپراستارتر چیست؟
سوپراستارتر یکی از انواع خوراک آغازین مرغ گوشتی است که برای پشتیبانی از رشد جوجه در روزهای ابتدایی طراحی میشود.
این خوراک باید بتواند نیازهای تغذیه ای جوجه را در شرایطی تأمین کند که دستگاه گوارش در حال سازگاری با خوراک خارجی است.
ویژگیهای مهم یک سوپراستارتر مناسب عبارتاند از:
- استفاده از مواد اولیه با کیفیت و قابلیت هضم مناسب
- تأمین انرژی قابل متابولیسم متناسب با نیاز جوجه
- تعادل اسیدهای آمینه ضروری
- تأمین ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز
- برخورداری از بافت و اندازه ذرات مناسب
- یکنواختی ترکیبات غذایی در تمام بخشهای خوراک
خوراک پیشدان مرغ گوشتی چیست؟
پیشدان یا استارتر یکی از مراحل اصلی تغذیه جوجه گوشتی محسوب میشود. این خوراک برای تأمین نیازهای تغذیه ای پرنده در مرحله آغازین رشد تولید میشود.
در بازار ایران، اصطلاح پیشدان در بسیاری از موارد برای خوراک ابتدایی جوجه گوشتی به کار میرود. بنابراین، ممکن است یک کارخانه محصولی را با عنوان پیشدان عرضه کند که در برنامه تغذیه آن برای روزهای ابتدایی نیز در نظر گرفته شده باشد.
با این حال، صرف درج عنوان پیشدان روی کیسه برای تأیید مناسب بودن آن در تمام هفت روز اول کافی نیست. سن مجاز مصرف، مشخصات تغذیه ای و دستورالعمل کارخانه باید بررسی شود.
نکته مهم برای مرغداران :اگر محصول پیشدان برای مصرف از روز اول طراحی شده باشد، میتوان آن را مطابق دستور تولیدکننده در برنامه آغازین قرار داد. اگر محصول برای سن بالاتر طراحی شده باشد، باید ابتدا از خوراک مناسب روزهای ابتدایی استفاده کرد.
تفاوت سوپراستارتر و پیشدان مرغ گوشتی چیست؟
یکی از موضوعات مهم در خرید خوراک جوجه گوشتی، شناخت تفاوت میان این دو نوع دان است.
|
معیار مقایسه |
سوپراستارتر |
پیشدان |
|
کاربرد اصلی |
تغذیه تخصصی روزهای ابتدایی |
تغذیه مرحله آغازین و ادامه رشد اولیه |
|
اولویت فرمولاسیون |
قابلیت هضم و رشد اولیه |
تأمین متعادل مواد مغذی برای رشد |
|
مواد مغذی |
انرژی، پروتئین و اسیدهای آمینه متناسب با شروع رشد |
انرژی، پروتئین، اسیدهای آمینه، ویتامین و مواد معدنی |
|
شکل خوراک |
معمولا کرامبل ریز |
کرامبل یا شکل توصیه شده توسط تولیدکننده |
|
مدت مصرف |
در برنامههای تخصصی ممکن است ۵ تا ۷ روز باشد |
بر اساس برنامه تغذیه، معمولا دوره طولانیتری دارد |
|
هدف |
بهبود شروع مصرف خوراک و رشد اولیه |
حفظ رشد مناسب و آماده سازی برای مرحله بعد |
بر اساس مکمل تغذیه ای Aviagen در سال ۲۰۲۵، خوراک استارتر در برنامه کلاسیک باید حداقل ۱۰ روز مصرف شود و در صورت نرسیدن جوجه به وزن هدف، امکان تمدید آن وجود دارد. استفاده از پریاستارتر تخصصی نیز میتواند در برخی شرایط تا ۵ الی ۷ روز نخست در نظر گرفته شود.
بنابراین، برای انتخاب محصول مناسب باید به مشخصات واقعی فرمولاسیون توجه کرد، نه فقط نام تجاری یا عنوان خوراک .
ترکیبات اصلی خوراک جوجه گوشتی در هفته اول
کیفیت یک خوراک آغازین با بررسی مجموعه مواد مغذی مشخص میشود. بالا بودن یک ماده مغذی به تنهایی نمیتواند نشان دهنده کیفیت بالای خوراک باشد.
پروتئین خام و اسیدهای آمینه ضروری
پروتئین یکی از مهمترین اجزای خوراک جوجه گوشتی است. این ماده در رشد بافتهای بدن، ساخت عضلات و تولید ترکیبات ضروری سلولی نقش دارد.
با این حال، درصد پروتئین خام به تنهایی معیار کافی برای ارزیابی خوراک نیست. میزان اسیدهای آمینه قابل هضم اهمیت زیادی دارد.
مهمترین اسیدهای آمینه مورد توجه در جیره جوجه گوشتی شامل موارد زیر هستند:
|
اسید آمینه |
نقش تغذیه ای |
|
لیزین |
رشد و ساخت پروتئین عضلانی |
|
متیونین |
ساخت پروتئین و رشد پرها |
|
ترئونین |
عملکرد دستگاه گوارش و ساخت پروتئین |
|
والین |
رشد و متابولیسم عضلات |
|
ایزولوسین |
مشارکت در متابولیسم اسیدهای آمینه |
انرژی قابل متابولیسم
انرژی مورد نیاز جوجه برای فعالیتهای حیاتی، رشد و متابولیسم از طریق خوراک تأمین میشود.
ذرت و روغنهای خوراکی از منابع متداول تأمین انرژی در جیره مرغ گوشتی هستند.
نسبت انرژی به پروتئین باید متناسب با نیاز پرنده تنظیم شود. اگر انرژی جیره مناسب نباشد، حتی وجود پروتئین کافی نیز لزوما عملکرد مطلوبی ایجاد نمیکند.
ویتامینها و مواد معدنی
ویتامینها و مواد معدنی در رشد، عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، متابولیسم و توسعه استخوانبندی نقش دارند.
|
ترکیب |
عملکرد اصلی |
|
ویتامین A |
حمایت از سلامت بافتها |
|
ویتامین D3 |
جذب و متابولیسم کلسیم و فسفر |
|
ویتامین E |
حمایت از عملکرد طبیعی سلولها |
|
ویتامینهای گروه B |
مشارکت در متابولیسم انرژی |
|
کلسیم |
توسعه استخوانبندی |
|
فسفر |
رشد استخوان و متابولیسم انرژی |
|
روی |
عملکرد طبیعی آنزیمها و رشد |
|
منگنز |
تشکیل استخوان و عملکرد آنزیمی |
|
سلنیوم |
دفاع آنتیاکسیدانی |
چربی و اسیدهای چرب ضروری
چربی منبع متراکم انرژی است و به تأمین اسیدهای چرب ضروری کمک میکند.
کیفیت چربی مصرفی، میزان اکسیداسیون و شرایط نگهداری آن از عوامل مؤثر بر ارزش غذایی خوراک محسوب میشوند.
کیفیت مواد اولیه و قابلیت هضم
استفاده از ذرت، کنجاله سویا، روغن و سایر مواد اولیه باید بر اساس کیفیت واقعی آنها انجام شود.
در فرمولاسیون خوراک آغازین، قابلیت هضم مواد اولیه اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، استفاده از مواد اولیه نامرغوب یا آلوده میتواند ارزش تغذیه ای جیره را کاهش دهد.
راهنمای تغذیه Aviagen نیز بر تعادل انرژی، پروتئین، اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب ضروری، ویتامینها و مواد معدنی در فرمولاسیون خوراک تأکید میکند.
میزان مصرف خوراک جوجه گوشتی در هفته اول چقدر است؟
میزان مصرف خوراک در هفته اول به وزن اولیه جوجه، سویه، کیفیت جوجه، دمای سالن، دسترسی به آب و کیفیت دان بستگی دارد.
به همین دلیل، ارائه یک عدد ثابت برای تمام گلهها نمیتواند دقیق باشد.
برای مدیریت مصرف خوراک باید به چند شاخص توجه کنید:
- میزان خوراک تحویلی به سالن
- میزان خوراک باقی مانده در دانخوریها
- مقدار خوراک مصرف شده در هر روز
- میانگین وزن جوجهها
- درصد یکنواختی گله
- وضعیت پر بودن چینهدان
چگونه مصرف دان را کنترل کنیم؟
برای محاسبه مصرف خوراک، میتوانید از رابطه زیر استفاده کنید:
برای مثال، اگر یک سالن در یک بازه مشخص ۱۰۰ کیلوگرم دان مصرف کند و ۵۰۰۰ جوجه زنده داشته باشد، مصرف متوسط هر قطعه در آن بازه برابر با ۲۰ گرم خواهد بود.
این محاسبه باید برای بازه زمانی مشخص انجام شود و با اهداف وزنی سویه مقایسه شود.
اهمیت وزن گیری در روز هفتم
وزن گیری در پایان هفته اول یکی از روشهای ارزیابی وضعیت شروع پرورش است.
برای این کار، تعدادی جوجه از نقاط مختلف سالن به شکل تصادفی انتخاب و وزن میشوند. سپس میانگین وزن به دست آمده با وزن هدف سویه مقایسه میشود.
اگر وزن گله پایینتر از هدف باشد، باید فقط به مقدار دان توجه نکنید؛ بلکه کیفیت جوجه ورودی، شرایط دمایی، دسترسی به آب، کیفیت خوراک و وضعیت سلامت گله را نیز بررسی کنید.
کیفیت فیزیکی دان در هفته اول چه اهمیتی دارد؟
یکی از نکات مهمی که در خرید خوراک جوجه گوشتی کمتر به آن توجه میشود، شکل فیزیکی دان است.
جوجه یک روزه توانایی مصرف ذرات بزرگ و نامتناسب را ندارد. به همین دلیل، خوراک باید از نظر اندازه و بافت با توان مصرف جوجه هماهنگ باشد.
کرامبل یا خوراک خرد شده
کرامبل نوعی خوراک است که از خرد کردن پلت تولید میشود و ذرات آن برای مصرف جوجههای کوچک مناسبتر هستند.
در راهنمای مدیریت Arbor Acres سال ۲۰۲۵، برای جوجههای ۰ تا ۱۰ روزه خوراک کرامبل با اندازه ذرات توصیه شده ارائه شده است. این راهنما همچنین بر کنترل کیفیت فیزیکی خوراک تأکید میکند.
چرا گردوغبار زیاد در دان مشکل ایجاد میکند؟
وجود مقدار زیاد ذرات بسیار ریز در خوراک میتواند مصرف دان را تحت تأثیر قرار دهد و موجب افزایش ضایعات شود.
در مقابل، ذرات بیش از حد بزرگ نیز برای جوجههای کوچک مناسب نیستند.
بنابراین، هنگام خرید دان آغازین باید به یکنواختی کرامبل، میزان ذرات ریز و شکل ظاهری خوراک توجه کنید.
تفاوت کرامبل و پلت
|
ویژگی |
کرامبل |
پلت |
|
شکل ظاهری |
ذرات خرد شده و کوچک |
قطعات فشرده و استوانه ای |
|
کاربرد رایج |
جوجههای کم سن |
جوجههای بزرگتر |
|
سهولت مصرف |
مناسب برای شروع تغذیه |
متناسب با توان مصرف پرنده در سن بالاتر |
|
نکته مهم |
کنترل گردوغبار و اندازه ذرات |
کنترل طول و قطر پلت |
برنامه مدیریت تغذیه جوجه گوشتی از روز اول تا روز هفتم
در کنار انتخاب خوراک مناسب، نحوه عرضه دان نیز اهمیت زیادی دارد.
روز اول؛ شروع مصرف آب و خوراک
پس از ورود جوجهها به سالن، باید دسترسی آسان به آب و دان فراهم شود.
خوراک را میتوان مطابق راهنمای سویه و سیستم سالن روی کاغذ مخصوص جوجه یا سینیهای کم ارتفاع در اختیار پرنده قرار داد.
دانخوریها نباید در نقاط دور از دسترس جوجهها قرار بگیرند.
روز دوم؛ ارزیابی مصرف خوراک
در روز دوم، رفتار تغذیه ای جوجهها باید بررسی شود.
یکی از روشهای ارزیابی، بررسی چینهدان است. چینهدان جوجهای که به اندازه کافی خوراک و آب مصرف کرده باشد، معمولا حالت پر، نرم و گرد دارد.
روز سوم؛ کنترل دسترسی به دان
در این مرحله باید اطمینان حاصل کنید که تمام جوجهها امکان دسترسی به خوراک را دارند.
اگر بخشی از گله مصرف خوراک کمتری داشته باشد، باید موقعیت دانخوری، دمای محیط و وضعیت آبخوری بررسی شود.
روز چهارم؛ ارزیابی کیفیت خوراک
در روز چهارم، وضعیت فیزیکی دان و میزان ضایعات را بررسی کنید.
وجود مقدار زیاد پودر در دان، توزیع نامناسب خوراک یا دسترسی محدود به دانخوری میتواند مصرف خوراک را کاهش دهد.
روز پنجم؛ بررسی روند رشد
در این روز میتوان وضعیت وزن گیری تعدادی از جوجهها را بررسی کرد.
اگر روند رشد مطابق انتظار نباشد، باید شرایط سالن و تغذیه را به شکل هم زمان ارزیابی کنید.
روز ششم؛ مدیریت انتقال به سیستم دانخوری اصلی
با افزایش توانایی جوجهها در پیدا کردن و استفاده از تجهیزات سالن، میتوان مطابق برنامه مدیریتی، وابستگی به سینیهای کمکی را کاهش داد.
روز هفتم؛ ارزیابی عملکرد هفته اول
در پایان هفته اول، وزن متوسط جوجهها، مصرف خوراک، یکنواختی گله و وضعیت سلامت بررسی میشود.
این اطلاعات برای تصمیم گیری درباره ادامه خوراک آغازین و زمان تغییر برنامه تغذیه اهمیت دارد.
طبق راهنمای Aviagen، بررسی چینهدان در ساعات ۲، ۴، ۸، ۱۲ و ۲۴ پس از ورود جوجهها میتواند به ارزیابی شروع مصرف آب و خوراک کمک کند. اهداف راهنما به ترتیب ۷۵، ۸۰، بیش از ۸۰، بیش از ۸۵ و بیش از ۹۵ درصد چینهدان پر را نشان میدهند.
چه زمانی باید از سوپراستارتر به پیشدان تغییر کنیم؟
زمان تغییر خوراک یکی از موضوعات مهم در مدیریت تغذیه جوجه گوشتی است.
در برخی برنامهها، پریاستارتر تا روز پنجم یا هفتم مصرف میشود و سپس استارتر در اختیار جوجه قرار میگیرد. در برنامه کلاسیک Aviagen، استارتر حداقل تا روز دهم ادامه پیدا میکند.
بنابراین، نباید صرفا به پایان هفته اول به عنوان زمان قطعی تغییر خوراک نگاه کنید.
برای تصمیم گیری باید موارد زیر را در نظر بگیرید :
سن جوجه :سن یکی از معیارهای اصلی انتخاب خوراک است و باید با دستور مصرف محصول هماهنگ باشد.
وزن گله :وزن متوسط جوجهها و میزان فاصله آنها از وزن هدف اهمیت دارد.
کیفیت خوراک :ترکیبات و قابلیت هضم دان جدید باید با نیاز مرحله رشد تناسب داشته باشد.
سویه پرورشی :سویههای مختلف ممکن است اهداف وزنی و برنامه تغذیه متفاوتی داشته باشند.
شرایط سالن :تنش گرمایی، تهویه نامناسب و کیفیت پایین آب میتوانند بر مصرف خوراک تأثیر بگذارند.
اشتباهات رایج در تغذیه جوجه گوشتی در هفته اول
برخی اشتباهات مدیریتی میتوانند حتی با وجود خرید خوراک باکیفیت، عملکرد گله را کاهش دهند.
استفاده از دان نامناسب برای سن جوجه
یکی از اشتباهات رایج، انتخاب خوراک صرفا بر اساس نام محصول است.
پیش از خرید باید مشخص شود که خوراک برای چه سنی طراحی شده و آیا برای مصرف در هفته اول مناسب است یا خیر.
توجه بیش از حد به درصد پروتئین
درصد پروتئین خام تنها یکی از شاخصهای کیفیت خوراک است. تعادل اسیدهای آمینه و قابلیت هضم نیز اهمیت زیادی دارند.
استفاده از دان با ذرات نامتناسب
خوراک بسیار درشت یا دارای گردوغبار زیاد ممکن است مصرف دان را مختل کند.
محدود کردن دسترسی به آب
آب سالم باید در تمام ساعات در اختیار جوجهها قرار داشته باشد. محدودیت آب میتواند مصرف خوراک را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
تغییر ناگهانی خوراک بدون بررسی فرمولاسیون
تغییر دان باید با توجه به ترکیبات غذایی و برنامه تولیدکننده انجام شود. مخلوط کردن خودسرانه دو خوراک با فرمول متفاوت نیز توصیه نمیشود.
نادیده گرفتن دمای سالن
جوجههای کم سن در تنظیم دمای بدن محدودیت دارند. شرایط نامناسب دمایی میتواند اشتها و فعالیت آنها را کاهش دهد.
خرید خوراک سوپراستارتر و پیشدان مرغ گوشتی از فروشگاه مرغابی
انتخاب خوراک مناسب برای جوجه گوشتی در هفته اول و مراحل ابتدایی پرورش، نقش مهمی در تأمین نیازهای تغذیهای و مدیریت رشد گله دارد. در فروشگاه مرغابی دو محصول از برند آیریک دانه شامل خوراک سوپراستارتر آماده مرغ گوشتی و خوراک آماده مرغ گوشتی (پیشدان) در بستهبندی ۴۰ کیلوگرمی عرضه میشوند. مرغداران میتوانند با بررسی مشخصات و ترکیبات غذایی این محصولات، سن مناسب مصرف و تناسب آنها با برنامه تغذیه گله، گزینه مورد نیاز خود را انتخاب کنند. برای مشاهده اطلاعات محصولات، بررسی قیمت و استعلام خرید، به صفحات زیر مراجعه کنید.
سوالات متداول درباره خوراک سوپراستارتر و پیش دان مرغ گوشتی
۱ . خوراک سوپراستارتر مرغ گوشتی چیست؟
خوراک سوپراستارتر نوعی دان آماده با فرمولاسیون ویژه برای تغذیه جوجه های گوشتی در روزهای ابتدایی پرورش است که به تامین نیازهای غذایی و شروع مناسب رشد جوجه ها کمک می کند.
۲ . خوراک پیش دان مرغ گوشتی از چه سنی مصرف می شود؟
زمان مصرف پیش دان به ترکیبات غذایی، فرمولاسیون کارخانه و برنامه پرورش بستگی دارد. مرغداران باید سن پیشنهادی مصرف را از مشخصات فنی محصول بررسی کنند.
۳ . تفاوت خوراک سوپراستارتر و پیش دان مرغ گوشتی چیست؟
این دو خوراک از نظر مرحله مصرف و ترکیبات غذایی تفاوت دارند. سوپراستارتر معمولا برای دوره ابتدایی تر پرورش طراحی می شود؛ اما پیش دان در مرحله بعدی یا طبق برنامه اختصاصی کارخانه مصرف می شود.
۴ . هر کیسه خوراک سوپراستارتر و پیش دان مرغ گوشتی چند کیلوگرم است؟
محصولات سوپراستارتر و پیش دان مرغ گوشتی آیریک دانه عرضه شده در فروشگاه مرغابی، در بسته بندی ۴۰ کیلوگرمی ارائه می شوند.

































