تصور کنید بتوانید بدون خارج کردن قاب های عسل از کندو و انتقال آن ها به اتاق استخراج، عسل طبیعی تولیدشده توسط زنبورها را مستقیما داخل ظرف جمع آوری کنید. این ایده جذاب با معرفی فناوری کندوی روان (Flow Hive) به واقعیت نزدیک شده است.
کندوی روان یکی از نوآوری های شناخته شده در صنعت زنبورداری است که با استفاده از قاب های مخصوص، امکان برداشت عسل را با دخالت کمتر در ساختار کندو فراهم می کند. در این سیستم، زنبوردار به جای استفاده از روش های معمول جداسازی موم و استخراج عسل، مکانیزم داخلی قاب را فعال می کند تا عسل از مسیرهای تعبیه شده به سمت خروجی هدایت شود.
اما کندوی روان دقیقا چگونه کار می کند؟ آیا این سیستم به زنبورها آسیبی نمی رساند؟ آیا می توان از آن در زنبورستان های بزرگ استفاده کرد؟ و مهم تر از همه، آیا استفاده از این فناوری باعث حذف نیاز به مراقبت و تغذیه کلنی می شود؟
در ادامه، تمام نکات مهم درباره ساختار، عملکرد، مزایا، محدودیت ها و شرایط نگهداری کندوی Flow Hive را بررسی می کنیم.
کندوی روان یا Flow Hive چیست؟
کندوی روان نوعی کندوی زنبور عسل بر پایه ساختار کندوهای لانگستروت است که از قاب های اختصاصی به نام Flow Frames برای ذخیره و برداشت عسل استفاده می کند.
تفاوت اصلی این کندو با مدل های معمولی در قسمت بالایی آن یا همان محفظه ذخیره عسل (Super) قرار دارد. در کندوهای سنتی، زنبوردار برای برداشت عسل باید قاب ها را خارج کند، پوشش مومی سلول ها را بردارد و با دستگاه اکستراکتور عسل را از شان جدا کند.
اما در کندوی روان، قاب ها به گونه ای طراحی شده اند که با فعال کردن یک مکانیزم داخلی، مسیر خروج عسل باز می شود و عسل از طریق لوله مخصوص به ظرف جمع آوری منتقل می شود.
این فناوری توسط استوارت اندرسون و پسرش سیدر اندرسون توسعه پیدا کرد و در سال ۲۰۱۵ به شکل گسترده معرفی شد.
کندوی Flow Hive چگونه کار می کند؟
عملکرد کندوی روان بر اساس ساختار ویژه قاب های آن شکل می گیرد. این قاب ها دارای سلول های شش ضلعی نیمه آماده هستند که زنبورها با موم طبیعی خود آن ها را تکمیل می کنند.
پس از تکمیل سلول ها، زنبورها شهد گل ها را به داخل آن ها منتقل می کنند، رطوبت شهد را کاهش می دهند و در نهایت سلول های حاوی عسل رسیده را با لایه ای از موم می پوشانند.
در این مرحله، زنبوردار می تواند با استفاده از ابزار مخصوص یا Flow Key مکانیزم قاب را فعال کند.
مراحل عملکرد قاب های روان
۱ . ساخت شان توسط زنبورها
زنبورها روی ساختار اولیه قاب، لایه ای از موم طبیعی ایجاد می کنند و سلول ها را برای ذخیره شهد آماده می کنند.
۲ . ذخیره شهد و تبدیل آن به عسل
شهد وارد سلول ها می شود و زنبورها با انجام فعالیت های طبیعی خود، رطوبت آن را کاهش می دهند تا به عسل برسد.
۳ . پوشاندن سلول ها با موم
هنگامی که عسل به مرحله مناسبی از رسیدگی برسد، زنبورها روی سلول ها را با موم می پوشانند.
۴ . فعال کردن مکانیزم قاب
زنبوردار ابزار مخصوص را داخل محل تعبیه شده روی قاب قرار می دهد و آن را می چرخاند. با این حرکت، ساختار داخلی سلول ها تغییر می کند و کانال هایی برای عبور عسل ایجاد می شوند.
۵ . خروج عسل از کندو
عسل تحت تاثیر نیروی جاذبه به سمت بخش پایینی قاب حرکت می کند و از طریق لوله مخصوص به ظرف جمع آوری منتقل می شود.
۶ . آماده سازی مجدد قاب
پس از پایان برداشت، مکانیزم به حالت اولیه بازمی گردد و زنبورها می توانند سلول ها را ترمیم کرده و دوباره از آن ها استفاده کنند.
اجزای اصلی کندوی روان
برای شناخت بهتر این فناوری باید با بخش های مختلف آن آشنا شوید.
جعبه پرورش نوزادان (Brood Box)
این قسمت محل زندگی ملکه، تخم گذاری و پرورش نوزادان است. ساختار این بخش تفاوت اساسی با کندوهای لانگستروت معمولی ندارد و همچنان به بازدید و مراقبت منظم نیاز دارد.
قاب های روان (Flow Frames)
مهم ترین بخش فناوری Flow Hive هستند. این قاب ها دارای ساختار سلولی ویژه ای هستند که امکان ایجاد کانال های خروج عسل را فراهم می کنند.
محفظه ذخیره عسل (Super)
این محفظه در قسمت بالای جعبه پرورش قرار می گیرد و قاب های روان داخل آن نصب می شوند.
لوله خروج عسل
این لوله عسل را از بخش پایینی قاب به ظرف مخصوص انتقال می دهد.
ابزار مخصوص برداشت (Flow Key)
ابزار مخصوصی است که با چرخاندن آن، مکانیزم داخلی قاب فعال می شود و مسیرهای عبور عسل شکل می گیرند.
تفاوت کندوی روان با کندوی معمولی چیست؟
تصویر
کندوی روان و کندوی سنتی از نظر اصول زندگی زنبورها تفاوت اساسی ندارند. تفاوت اصلی آن ها در شیوه ذخیره و برداشت عسل قرار دارد.
|
ویژگی |
کندوی معمولی |
کندوی روان |
|
ساختار محفظه پرورش |
متداول |
متداول |
|
نوع قاب برداشت عسل |
قاب معمولی |
قاب مخصوص Flow |
|
روش برداشت |
خارج کردن قاب |
تخلیه از خروجی قاب |
|
نیاز به اکستراکتور |
معمولا دارد |
برای برداشت از قاب روان ندارد |
|
نیاز به پولک برداری |
دارد |
برای قاب روان ندارد |
|
میزان دخالت هنگام برداشت |
بیشتر |
کمتر |
|
امکان بررسی نوزادان |
دارد |
همچنان نیازمند بازدید است |
|
مدیریت بیماری ها |
ضروری |
ضروری |
نکته مهم این است که کندوی روان یک سیستم برداشت متفاوت عسل است، نه یک سیستم خودکار برای نگهداری زنبورها.
مزایای کندوی روان چیست؟
استفاده از کندوی روان می تواند تجربه برداشت عسل را برای برخی زنبورداران ساده تر کند.
۱ . برداشت عسل با دخالت کمتر در کندو
یکی از مهم ترین مزایای این سیستم، امکان تخلیه عسل بدون خارج کردن قاب های مخصوص از محفظه ذخیره عسل است.
۲ . کاهش نیاز به تجهیزات استخراج
در روش معمول، زنبوردار برای جداسازی عسل از شان به تجهیزات مختلفی مانند چاقوی پولک برداری و دستگاه اکستراکتور نیاز دارد. در سیستم Flow Hive، قاب های روان امکان برداشت مستقیم عسل را فراهم می کنند.
۳ . امکان برداشت جداگانه عسل از قاب ها
زنبوردار می تواند قاب ها را به صورت جداگانه برداشت کند. این ویژگی برای بررسی تفاوت رنگ، عطر و طعم عسل حاصل از دوره های مختلف گلدهی جذاب است.
۴ . مشاهده وضعیت قاب ها
وجود پنجره های مشاهده در برخی مدل ها به زنبوردار اجازه می دهد بدون باز کردن قسمت بالایی کندو، وضعیت ذخیره عسل را بررسی کند.
۵ . کاهش جابه جایی قاب های سنگین
در روش معمول، خارج کردن قاب های پر از عسل و انتقال آن ها به محل استخراج به نیروی فیزیکی بیشتری نیاز دارد. کندوی روان این مرحله را ساده تر می کند.
معایب و محدودیت های کندوی Flow Hive
با وجود مزایای قابل توجه، این فناوری برای تمام زنبورداران و شرایط زنبورستان انتخاب ایده آلی نیست.
۱ . هزینه اولیه بالاتر
قاب های اختصاصی و مکانیزم برداشت عسل باعث افزایش هزینه اولیه این سیستم در مقایسه با بسیاری از کندوهای معمولی می شوند.
۲ . وابستگی به شرایط محیطی و جریان شهد
عملکرد اقتصادی کندوی روان به قدرت کلنی، پوشش گیاهی منطقه، فصل گلدهی و میزان شهد در دسترس بستگی دارد. اگر زنبورها شهد کافی جمع آوری نکنند، قاب های روان نیز عسل زیادی ذخیره نمی کنند.
۳ . نیاز به پذیرش قاب ها توسط زنبورها
زنبورها باید ساختار قاب را با موم تکمیل کنند. بنابراین پر شدن قاب ها ممکن است به شرایط کلنی و مدیریت زنبورستان وابسته باشد.
۴ . محدودیت در برداشت عسل شان
در مدل هایی که از قاب های روان استفاده می کنند، برداشت عسل مایع با تخلیه مستقیم انجام می شود. بنابراین اگر هدف زنبوردار تولید عسل شان طبیعی باشد، باید از قاب های معمولی یا مدل های ترکیبی مناسب استفاده کند.
۵ . احتمال گرفتگی یا نشت عسل
در صورت آماده نبودن قاب، پوشش نامناسب سلول ها یا تنظیم نادرست کندو، احتمال نشت عسل یا اختلال در مسیر خروج وجود دارد.
آیا کندوی روان فلوهایو به مراقبت و بازدید نیاز ندارد؟
یکی از تصورات اشتباه درباره کندوی Flow Hive این است که به دلیل برداشت آسان عسل، دیگر نیازی به باز کردن کندو و بررسی وضعیت کلنی وجود ندارد.
درحالی که این فناوری فقط شیوه برداشت عسل را تغییر می دهد و مسئولیت های اصلی زنبورداری همچنان باقی می مانند.
زنبوردار باید وضعیت ملکه، تخم گذاری، جمعیت زنبورها، ذخایر غذایی، بیماری ها و آفات را بررسی کند.
به عنوان مثال، کنترل کنه واروآ، بررسی سلامت نوزادان و مدیریت ازدحام همچنان اهمیت دارند. حتی تولید عسل زیاد نیز نباید باعث نادیده گرفتن نیاز غذایی کلنی شود.
اهمیت تغذیه زنبور عسل در کندوهای مدرن و روان
هرچقدر تجهیزات زنبورداری پیشرفته تر شوند، نیازهای زیستی زنبورها تغییر نمی کنند. کلنی برای ادامه فعالیت، پرورش نوزادان، حفظ جمعیت و تولید عسل به منابع غذایی مناسب نیاز دارد.
در طبیعت، زنبورها بخش مهمی از انرژی مورد نیاز خود را از شهد گل ها و مواد مغذی مورد نیاز را از گرده تامین می کنند. با این حال، در دوره هایی که منابع طبیعی کاهش پیدا می کنند، زنبوردار باید شرایط تغذیه کلنی را با دقت بیشتری مدیریت کند.
تغذیه مناسب می تواند در حفظ شرایط مطلوب کلنی نقش حمایتی داشته باشد؛ اما انتخاب خوراک باید براساس فصل، قدرت جمعیت، ذخایر موجود و دستورالعمل مصرف محصول انجام شود.
چه زمانی زنبورها به خوراک مکمل نیاز دارند؟
در برخی شرایط، تامین منابع غذایی طبیعی برای کلنی با محدودیت مواجه می شود. برای مثال:
- اواخر پاییز و دوره کاهش گلدهی
- زمستان و محدودیت پرواز زنبورها
- اوایل بهار و پیش از شروع جریان شهد مناسب
- دوره های خشکسالی و کمبود منابع طبیعی
- زمان کاهش ذخایر غذایی کندو
البته تغذیه کمکی باید با توجه به شرایط واقعی کلنی انجام شود و نباید جایگزین مدیریت صحیح منابع طبیعی و ذخایر عسل کندو شود.
بهترین خوراک برای تغذیه زنبور عسل در دوره کمبود شهد چیست؟
در زمان کاهش منابع طبیعی، استفاده از خوراک آماده زنبور عسل می تواند بخشی از برنامه تغذیه کمکی زنبورستان باشد. خمیرهای شیرین و مکمل های تغذیه ای از جمله گزینه هایی هستند که زنبورداران با توجه به شرایط کلنی انتخاب می کنند.
در فروشگاه مرغابی می توانید محصولات مختلفی را برای تامین نیازهای تغذیه ای زنبورستان بررسی کنید .
خوراک زنبور عسل کوپابی (بسته ۱ کیلوگرمی)
کوپابی یک خوراک آماده مصرف برای زنبور عسل است که برای برنامه های تغذیه کمکی کلنی مورد توجه قرار می گیرد. این محصول با ماندگاری مناسب و قابلیت نگهداری در دمای محیط، گزینه ای برای استفاده در دوره های کمبود شهد و مدیریت تغذیه زنبورستان محسوب می شود.
تصویر
خرید خوراک زنبور عسل کوپابی از مرغابی
خوراک کندو زنبور خمیر شیرین F1 تیمول دار پروبیوتیک مکمل اسپادانا
این محصول در گروه خوراک های خمیری مخصوص زنبور عسل قرار می گیرد و با ترکیب تیمول و پروبیوتیک در عنوان محصول عرضه شده است. زنبورداران باید پیش از مصرف، ترکیبات، دستورالعمل تولیدکننده و شرایط استفاده آن را بررسی کنند.
تصویر
خرید خمیر شیرین F1 تیمول دار از مرغابی
کنسانتره سوپر پروتئین محلول در آب زنبور عسل (۲۰۰ گرم)
کنسانتره های پودری پروبی محرکی قوی بوده که بر اساس نیازهای غذایی زنبور عسل فرموله گردیده است این محصول حاوی کلیه ویتامین های محلول در آب و محلول در چربی (13ویتامیـن) اسیـدهای آمیـنه (20 اسید آمینه) مواد معدنی ضروری (8 ماده معدنی) مواد قندی و پروتئین بر اساس نیاز زنبور می باشد.
تصویر
کنسانتره سوپر پروتئین (محلول در آب) زنبور عسل (بسته : 200 گرم)
تفاوت خوراک آماده و خمیر شیرین در تغذیه زنبور عسل
خوراک های آماده و خمیرهای شیرین از نظر ترکیبات، روش تولید و کاربرد می توانند تفاوت داشته باشند. برای انتخاب محصول مناسب باید به اطلاعات درج شده روی بسته بندی توجه کنید.
به عنوان مثال، کوپابی به عنوان خوراک آماده زنبور عسل معرفی شده است؛ درحالی که محصول F1 اسپادانا با عنوان خمیر شیرین تیمول دار پروبیوتیک عرضه می شود.
نکته مهم این است که وجود تیمول در یک محصول به معنای جایگزین شدن آن با برنامه اصولی کنترل کنه واروآ نیست. همچنین هیچ خوراک مکملی نباید بدون بررسی نیاز کلنی به عنوان جایگزین ذخایر طبیعی عسل و گرده در نظر گرفته شود.
آیا کندوی روان برای زنبورداری در ایران مناسب است؟
استفاده از فناوری Flow Hive در ایران به شرایط اقلیمی، نوع پوشش گیاهی، نژاد زنبور، مدیریت زنبورستان و هزینه تهیه تجهیزات بستگی دارد.
در مناطقی که دوره های گلدهی مناسب و جریان شهد قابل توجه وجود دارد، این سیستم می تواند برای برداشت آسان تر عسل جذاب باشد.
با این حال، پیش از انتخاب کندوی روان باید چند موضوع را بررسی کنید:
شرایط آب وهوایی :دما، رطوبت و تغییرات فصلی بر فعالیت زنبورها و کیفیت نگهداری کندو تاثیر می گذارند.
منابع شهد :نوع گیاهان منطقه و مدت زمان گلدهی در میزان تولید عسل اهمیت دارند.
هزینه تجهیزات :قیمت قاب های اختصاصی، قطعات جایگزین و هزینه نگهداری باید در محاسبات اقتصادی لحاظ شوند.
تجربه زنبوردار :حتی با وجود فناوری برداشت آسان، آشنایی با رفتار زنبورها و مدیریت بیماری ها ضروری است.
بازار فروش عسل :اگر هدف تولید تجاری باشد، باید هزینه تجهیزات را در کنار میزان تولید و قیمت فروش عسل ارزیابی کنید.
آیا کندوی Flow Hive عسل را بدون آسیب به زنبورها برداشت می کند؟
مکانیزم قاب های روان به شکلی طراحی شده است که هنگام فعال شدن، سلول های داخلی قاب به کانال های خروج عسل تبدیل شوند و زنبورها بتوانند روی سطح شان باقی بمانند.
در طراحی این سیستم، فضای کافی برای جلوگیری از گرفتار شدن زنبورها در بخش های متحرک در نظر گرفته شده است. با این حال، عملکرد صحیح به آماده بودن قاب، نحوه فعال سازی و رعایت دستورالعمل سازنده بستگی دارد.
همچنین برداشت عسل از کندو نباید ذخایر مورد نیاز کلنی را از بین ببرد. زنبوردار باید همیشه شرایط غذایی و سلامت کلنی را در اولویت قرار دهد.
آینده فناوری های نوین در صنعت زنبورداری
صنعت زنبورداری نیز مانند سایر بخش های کشاورزی به سمت استفاده از فناوری های جدید حرکت می کند. کندوهای هوشمند، حسگرهای کنترل دما و رطوبت، سامانه های پایش وزن کندو و تجهیزات برداشت آسان عسل نمونه هایی از این تغییرات هستند.
فناوری Flow Hive نشان می دهد که چگونه می توان یکی از مراحل زمان بر زنبورداری را با استفاده از طراحی مهندسی ساده تر کرد.
در آینده، ترکیب سیستم های برداشت آسان با ابزارهای پایش سلامت کلنی و مدیریت هوشمند تغذیه می تواند به زنبورداران کمک کند تا تصمیم های دقیق تری بگیرند.
البته هیچ فناوری جایگزین شناخت رفتار زنبورها، بازدید اصولی و مدیریت صحیح زنبورستان نمی شود.
چرا خرید خوراک زنبور عسل از مرغابی را بررسی کنیم؟
تصویر
مرغابی به عنوان بازار تخصصی محصولات دام، طیور، آبزیان، حیوانات خانگی و زنبور عسل ، بستری برای بررسی محصولات و ارتباط با تامین کنندگان فراهم کرده است.
زنبورداران می توانند با مراجعه به صفحات محصولات، مشخصات و اطلاعات عرضه را بررسی کنند و متناسب با نیاز زنبورستان خود برای انتخاب خوراک و مکمل اقدام کنند.
آدرس : تهران - خیابان باقرخان پلاک ۱۰۳ طبقه ۲ واحد ۴
سوالات متداول درباره کندوی روان (Flow Hive)
۱ . کندوی روان یا Flow Hive چیست؟
کندوی روان نوعی کندوی زنبور عسل است که با استفاده از قاب های مخصوص امکان برداشت مستقیم عسل از محفظه ذخیره را فراهم می کند.
۲ . آیا برای برداشت عسل از کندوی روان به دستگاه اکستراکتور نیاز داریم؟
برای برداشت عسل از قاب های اختصاصی Flow به دستگاه اکستراکتور نیاز نیست؛ زیرا عسل از طریق کانال های داخلی قاب به ظرف منتقل می شود.
۳ . آیا کندوی Flow Hive به بازدید دوره ای نیاز دارد؟
بله. بررسی ملکه، وضعیت نوزادان، جمعیت، بیماری ها و آفات همچنان ضروری است.
۴ . آیا زنبورها باید قاب های روان را با موم بسازند؟
بله. قاب ها ساختار اولیه سلول ها را دارند و زنبورها با موم طبیعی خود آن ها را تکمیل می کنند.
۵ . آیا کندوی روان برای زنبورداران تازه کار مناسب است؟
این کندو می تواند برداشت عسل را ساده تر کند؛ اما زنبوردار تازه کار همچنان باید اصول نگهداری، تغذیه و مراقبت از کلنی را یاد بگیرد.
۶ . آیا کندوی روان برای تولید عسل شان مناسب است؟
قاب های اختصاصی روان برای برداشت عسل مایع طراحی شده اند. برای تولید عسل شان باید از قاب های معمولی یا سیستم های ترکیبی مناسب استفاده کنید.
۷ . بهترین زمان برداشت عسل از کندوی روان چه زمانی است؟
زمانی که سلول های قاب به میزان کافی از عسل رسیده پر شده و با موم پوشیده شده باشند، می توان شرایط برداشت را بررسی کرد. مشاهده پنجره کندو به تنهایی در اولین برداشت کافی نیست و بررسی دقیق قاب اهمیت دارد.
۸ . در زمان کمبود شهد چه خوراکی برای زنبور عسل مناسب است؟
نوع خوراک به فصل، شرایط کلنی و ذخایر غذایی بستگی دارد. خوراک های آماده و خمیرهای شیرین مخصوص زنبور عسل از گزینه های تغذیه کمکی محسوب می شوند.
۹ . آیا خوراک کوپابی برای تغذیه زنبور عسل قابل استفاده است؟
کوپابی یک خوراک آماده مخصوص زنبور عسل است که برای برنامه تغذیه کمکی کلنی عرضه می شود. میزان و زمان مصرف باید براساس دستورالعمل محصول و وضعیت زنبورستان تعیین شود.
