مهم‌ترین مواد معدنی در تغذیه دام و طیور و نقش آن در جیره غذایی

مهم‌ترین مواد معدنی در تغذیه دام و طیور و نقش آن در جیره غذایی
امروزه علاوه بر استفاده از محصولات کشاورزی جهت خوراک دام و طیور، از مکمل‌ها و افزودنی‌های طبیعی یا مصنوعی نیز در خوراک دام و طیور استفاده می‌شود

امروزه علاوه بر استفاده از محصولات کشاورزی جهت خوراک دام و طیور، از مکمل ها و افزودنی های طبیعی یا مصنوعی نیز در خوراک دام و طیور استفاده می شود. با توجه به این که پروتئین، کربوهیدرات، چربی و ویتامین از ضروریات جیره دام و طیور هستند، مواد معدنی را نیز باید در جیره آن ها در نظر گرفت. مواد معدنی جز لاینفک جیره دام و طیور است. عدم وجود یا کمبود هر یک از این مواد منجر به بروز اختلالات و عوارض شدید و گهگاه جبران ناپذیر در دام و طیور می شود. شرکت آراز دام کبیر توانسته است سبد متنوعی از انواع محصولات باکیفیت از جمله انواع مکمل های تغذیه ای و درمانی دام و طیور را مطابق با تکنولوژی های روز برای تولید کنندگان به بهترین شکل ممکن تأمین کند

مواد معدنی دسته ای از مواد مغذی بوده که فاقد انرژی یا پروتئین هستند. مواد معدنی ۴ تا ۶ درصـد وزن بـدن حیوانـات مهـره دار را تشکیل می دهد. ولی به علت نقش هـای گونـاگون آن هـا در اعمـال حیـاتی بــدن، اهمیــت آن ها در بیوشـیمی تغذیــه فـراوان است. عناصر معدنی در بدن ساخته نمی شوند اما در ساختار هورمون هـا، آنـزیم هـا، بافت ها و مایعات بدن وجود دارند، بنابراین باید توسط جیره غذایی تأمین شوند. عناصر معدنی موجود در طبیعت در بافت های حیوانی یافت می شوند؛ لذا وجود بسیاری از این مواد در بافت های حیوانی صرفاً به دلیل وجود این عناصر در خوراک حیوان است. مواد معدنی شامل تمامی عناصر موجود در گیاهان و حیوانات به جز کربن، هیدروژن، اکسیژن، نیتروژن است

عناصر معدنی ضروری برای بدن حیوان به دو گره عناصر عمده (پرمصرف یا ماکرو المنت) که شامل کلسیم، فسفر، پتاسیم، سدیم، کلر، گوگرد، منیزیم و عناصر کمیاب (کم مصرف یا میکرو المنت) که شامل ید، مس، منگنز، روی، کبالت، سلنیوم، مولیبدن و فلوئور تقسیم می شوند. طبقه بندی این عناصر بر اساس میزان تراکم آن ها در بدن حیوان صورت می گیرد به طوری که عناصر عمده از ۱۵-۴/۰ گرم در هر کیلوگرم بدن و عناصر کمیاب کمتر از ۵۰ میلی گرم در هر کیلوگرم بدن حیوان وجود دارد

به طور کلی بر حسب سن، جنس، نژاد و تولید میزان مصرف مواد معدنی متغیر است و غالباً به صورت ۲۵/۰ درصد از مکمل معدنی و ۲۵/۰ درصد از مکمل ویتامینی در جیره قابل استفاده است. مکمل معدنی با توجه به نوع کریر و میزان آن به صورت پودری خاکستری روشن تا تیره مایل به سیاه است. هنگام بررسی یک منبع مواد معدنی، قیمت، شکل فیزیکی و شیمیایی و خلوص آن منبع مدنظر قرار می گیرد. همچنین لازم است که به قابلیت استفاده عنصر معدنی موردنظر نیز توجه شود. معمولا جیره دام و طیور حاوی مکمل ویتامینی و معدنی است که در برخی موارد لازم است حاوی مقدار بیشتری از برخی مواد معدنی باشد. نمونه آن کلسیم در جیره مرغان تخم گذار است. منابع مواد معدنی رایج که مورداستفاده قرار می گیرند شامل سنگ آهک برای تأمین کلسیم و دی کلسیم فسفات برای تأمین فسفر، نمک طعام برای سدیم و نمک منیزیم برای تأمین منیزیم است

برخی از عناصر معدنی در عین حال که ضروری هستند سمی نیز هستند، به طوری که مصرف بیش از حد آن ها منجر به مسمومیت یا مرگ حیوان می شوند. این مطلب به خصوص در مورد مس، سلنیوم و فلوئور صدق می کند. مس در صورتی که به صورت مدام در مقادیر کم در جیره و نیز مازاد بر احتیاج در زمانی که تراکم آن به مقدار کافی برسد باعث بروز علائم مسمومیت می گردد؛ بنابراین افزودن مکمل معدنی به جیره غذایی نیاز به دقت فراوان دارد. به ویژه از مصرف بی رویة عناصر کمیاب باید اجتناب کرد.

مواد معدنی پرمصرف:

  • کلسیم

    فراوان ترین عنصر معدنی موجود در بدن حیوان بوده و جز مهم اسکلت و سلول زنده محسوب می شود. به منظور فعالیت تعدادی از سیستم های آنزیمی شامل آن هایی که در انتقال جریانات عصبی و انقباضات ماهیچه دخالت دارند لازم است. کلسیم در انعقاد خون و برای تنظیم ضربان قلب و حفظ تعادل اسید بازی بدن به همراه سدیم و پتاسیم نقش مهمی دارد. در جوجه در حال رشد قسمت اعظم کلسیم برای استخوان سازی مصرف می شود در حالی که در مرغ بالغ قسمت عمده کلسیم صرف تشکیل پوسته تخم مرغ می گردد. مکمل های معدنی حاوی کلسیم شامل پودر استخوان، دی کلسیم فسفات و پودر سنگ آهک یا کربنات کلسیم و پودر صدف هستند

    به هنگام افزودن مکمل کلسیم به جیره حیوانات باید نسبت بین کلسیم و فسفر جیره مدنظر باشد. زیرا نسبت غیرطبیعی بین این دو عنصر می تواند به اندازه کمبود هر یک از آن ها زیان آور باشد. کمبود کلسیم در طیور منجر به ضعف استخوان ها و منقار، ریکتز، کاهش رشد بدن و افت تخم گذاری و کاهش کیفیت پوسته تخم مرغ (فسفر و ویتامین D نیز در ایجاد علائم مذکور دخیل هستند) و در گاوهای شیری منجر به تب شیر می شود. سطح بالای چربی در جیره غذایی حیوانات تک معده ای منجر به تشکیل صابون های کلسیمی اسیدهای چرب می گردد که قابلیت جذب کلسیم را کاهش می دهد

  • تب شیر ناشی از کمبود کلسیم

    فسفر

    وظایف شناخته شده فسفر در بدن حیوان از هر عنصر دیگری بیشتر است. رابطه نزدیکی بین فسفر و کلسیم در استخوان وجود دارد. فسفر نقش مهمی در ماهیچه، سوخت و ساز انرژی، قندها، اسیدهای آمینه و چربی، سوخت و ساز بافت عصبی، ساختمان شیمیایی خون و رشد اسکلت دارد. بخش عمده فسفر جیره از پروتئین های حیوانی نظیر پودر گوشت یا مکمل های متراکم مواد معدنی نظیر فسفات کلسیم حاصل می شود.

    منابع فسفر شامل شیر، دانه غلات، سبوس گندم، پودر ماهی، گوشت و استخوان است. کمبود فسفر مانند کمبود کلسیم منجر به ریکتز و استئومالاسیا می گردد و باعث اختلال در دوره فحلی، کاهش باروری و تولید شیر می شود. علائم اختصاصی کمبود فسفر در حیوانات پیکا است که در این عارضه حیوان کم اشتها شده و تمایل به خوردن اجسام خارجی نظیر چوب و استخوان دارد. کمبود فسفر در گاوهای شیری بیشتر معمول تر است و در گوسفند به علت چرا از مراتع غنی از فسفر کمتر مشهود است. از تغذیه سطوح بالای فسفر باید اجتناب کرد زیرا همراه با منیزیم منجر به تشکیل رسوب های معدنی در مثانه و میزنای گردیده و مانع جریان ادرار در دام می شود

    تمامی فسفر موجود در منبع حیوانی برای طیور قابل استفاده است، ولی فسفر موجود در منابع گیاهی برای طیور فراهم نیست و طیور نمی توانند بیشتر از ۳۰ درصد فسفر منابع گیاهی را مورد استفاده قرار دهند، زیرا بخشی از فسفر در منبع گیاهی به صورت اسید فایتیک است که به مقدار کمی توسط پرنده هضم می شود (با افزودن فیتازهای قارچی و میکروبی به جیره طیور می توان قابلیت هضم کلسیم، فسفر و سایر مواد معدنی را افزایش داد)، ولی در نشخوارکنندگان به علت وجود میکروارگانیسم های موجود در شکمبه قابل استفاده است.

  • عارضه پیکا در دام

    سدیم، پتاسیم و کلر

    این سه عنصر در تنظیم فشار اسمزی، حفظ تعادل اسید و باز در بدن نقش مهمی ایفا می کنند:

    سدیم: بیشتر سدیم بدن در بافت های نرم و مایعات بدن وجود دارد. سدیم در انتقال علائم عصبی و جذب اسید آمینه از دستگاه گوارش نقش دارد. قسمت اعظم سدیم به صورت سدیم کلراید (نمک طعام) به مصرف حیوان رسیده و بیشتر آن نیز به همین شکل از بدن دفع می شود. مقدار سدیم در اکثر غذاهایی که منشأ گیاهی دارند کم است ولی محصولات حیوانی نظیر پودر گوشت و ماهی منابع غنی از سدیم هستند. علائم کمبود سدیم در طیور افت تولید، کاهش رشد و خودخوری است. بسیاری از بیماری ها منجر به افت سدیم بدن می شوند که معمولاً دفع از طریق دستگاه گوارش به دلیل اسهال و بیماری های کلیوی است. مقدار بیشتر از ۵/۰ درصد سدیم در جیره طیور منجر به مسمومیت می شود که با افزایش مصرف آب و کاهش کیفیت بستر همراه است

    پتاسیم: به طور کلی مقدار پتاسیم در منابع گیاهی بسیار زیاد است. در نتیجه احتمال کمبود پتاسیم در شرایط طبیعی بسیار نادر است. چنانچه مقدار پتاسیم جیره مازاد بر احتیاج حیوان باشد به سرعت از بدن دفع می گردد. اثر اصلی کمبود پتاسیم ضعف عضلانی کلی بدن است. براساس پژوهش های صورت گرفته پتاسیم در کاتابولیسم لیزین دخالت دارد. هنگامی که ازدیاد لیزین به دلیل عدم تعادل اسیدهای آمینه باعث کاهش رشد گردید، افزودن پتاسیم به جیره باعث بهبود رشد و کاهش لیزین موجود در پلاسما شد.

    کلر به همراه سدیم و پتاسیم در تعادل بین اسید باز و تنظیم فشار اسمزی بدن دخالت دارند. این عنصر به صورت اسید کلریدریک و نمک های کلراید دارای نقش مهمی در ترشحات دستگاه گوارش است. علائم کمبود شامل کاهش رشد، افزایش غیرطبیعی ذخیره قلیایی خون (آلکالوزیس) است. این حالت به علت ناکافی بودن کلر و تلاش بدن در افزایش بی کربنات خون جهت جبران آن بروز می کند. جوجه های مواجه با کمبود کلر واکنش های عصبی مانند کزاز نشان می دهند. بدن آنها به سمت جلو قرار گرفته و پاها به طرف عقب کشیده می شوند.

  • خودخوری ناشی از کمبود سدیم

    منیزیم

    منیزیم رابطه نزدیکی با فسفر و کلسیم دارد. در متابولیسم کربوهیدرات‌ ها و لیپید ها نقش ضروری دارد. منیزیم در حیوانات تک معده ‌ای با مصرف جیره‎‌های غذایی بر پایه غلات و کنجاله سویا تأمین می ‌شود. در نشخوارکنندگان قابلیت جذب منیزیم پایین است. افزایش حساسیت اعصاب و تشنج عضلات (کزاز مرتعی) از علائم کمبود منیزیم است. سبوس گندم و کنجاله‌ های پروتئین گیاهی به خصوص کنجاله پنبه و کتان منبع خوبی از منیزیم هستند .

  • کزاز مرتعی در دام

    گوگرد

    گوگرد در ساختمان اسیدهای آمینه مانند متیونین، سیستین و سیستئین و در ساختمان بیوتین و تیامین وجود دارد. کمبود این عنصر در بدن معمولاً نمایانگر کمبود یک پروتئین خواهد بود. زیادی گوگرد می تواند منجر مسمومیت شود. کمبود گوگرد باعث کاهش اشتها، کاهش تخم گذاری و در موارد شدید باعث مرگ طیور خواهد شد

  • عناصر کمیاب

    عناصر کمیاب به مقدار جزئی مورد احتیاج بدن هستند. این عناصر ممکن است جزئی از ساختمان بعضی آنزیم ها باشند و یا به عنوان فعال کننده آن ها بکار روند. بعضی از آن ها نیز برای رشد موردنیاز هستند. کمبود این عناصر عوارض به خصوصی به وجود می آورند. سطوح نامناسب مواد معدنی کم نیاز در جیره نه تنها باعث هدر روی آن ها بلکه باعث آلودگی خاک و منابع آبی نیز می گردد.

  • آهن

    آهن علاوه بر این که جز ضروری در هموگلوبین و میوگلوبین برای انتقال اکسیژن و دی اکسیدکربن است، نقش کلیدی در بسیاری از واکنش های بیوشیمیایی سلول ها نیز ایفا می کند. برخی از نقش های مهم آهن شامل کاتالیز تبدیل کاروتن به ویتامین A ،سنتز کارنیتین برای حمل اسیدهای چرب، سنتز کلاژن، حضور در آنتی بادی ها و دفع سمیت داروها در کبد است. زیاد بودن آهن در جیره موجب افزایش دفع مواد معدنی و کاهش ابقای آن ها در بدن و نهایتاً کاهش عملکرد طیور می شود. معمولاً مواد معدنی در جیره طیور با استفاده از منابع نمکی ارزان تأمین می شوند به طور کلی مکمل آهن به فرم نمک معدنی (سولفات، اکسید و کربنات) در موجود است.

  • روی

    اهمیت کمبود عنصر روی در جیره بیش از پیش آشکار است. عوارض کمبود عنصر روی شامل عقب افتادگی رشد، کوتاهی و نازکی استخوان های پای حیوان و بزرگ شدن مفصل خرگوشی، پوسته پوسته شدن یا ضخیم شدن پوست و یا کراتینه شدن در ناحیه پا، پر در آوری بسیار ضعیف، کاهش ضریب تبدیل خوراک و اشتها و در مواقع کمبود خیلی شدید مرگ است. شکل های مختلف عنصر روی مصرفی در حیوانات شامل سولفات روی، اکسید روی، کلرید روی، کیلات های مختلف آلی و معدنی روی و اخیراً منابع مختلف نانو روی هستند.

  • کاهش رشد و مشکلات استخوانی در جوجه های تغذیه شده با سطوح مختلف روی

    منگنز

    منگنز به عنوان ماده معدنی کم نیاز در بسیاری از سیستم های بدن نقش بسیار مهمی ایفا می کند. این ماده برای شکل گیری مناسب استخوان و غضروف، پیشگیری از استرس اکسیداتیو، فعالیت های آنزیمی و سوخت و ساز آمینواسیدها، کربوهیدرات ها و کلسترول ضروری است. میزان جذب منگنز از دستگاه گوارش پرندگان، پایین است. به همین دلیل، اطمینان از قابلیت زیست فراهمی منگنز، ضروری بوده و عدم تأمین کافی این عنصر موجب فشار اضافی بر ساختار استخوان می شود. مواد معدنی مس، روی و منگنز به صورت سولفات، اکسید، کیلات و پلی ساکارید ها به جیره طیور اضافه می شود. این عنصر به مقدار اندک در بیشتر بافت های بدن و با بالاترین غلظت در استخوان، کبد، کلیه، لوزالمعده و غده هیپوفیز وجود دارد

  • پروسیس ناشی از کمبود منگنز

    سلنیوم

    یکی از عناصری که به میزان کم برای بدن نیاز است سلنیوم است. سلنیوم به واسطه داشتن ویژگی هایی نظیر فعالیت های ضد سرطانی، تولیدمثلی، آنتی اکسیدانی قوی از واکنش های شیمیایی زیان آور در یاخته های بدن جلوگیری می کند. سلنیوم به دو شکل غیرآلی نظیر نمک های معدنی با عنوان سدیم سلنیت و یا آلی مانند مخمر غنی شده سلنیوم، سلنوسیستئین و سلنومتیونین در جیره حیوانات و طیور استفاده می شود. کمبود سلنیوم سبب باعث تحلیل پانکراس و ماهیچه سنگدان و قلب در مرغ می شود. ز آنجا که سیستم های ایمنی در گوساله های شیرخوار تکامل یافته نیست، بنابراین مکمل کردن جیره با سلنیوم در خوراک های گوساله ها اهمیت ویژه ای دارد. کمبود و نقصان سلنیوم در خوراک دریافتی گاوهای شیری می تواند منجر به کیست تخمدانی، آسیب ناشی از استرس گرما، تولد گوساله های ناتوان، ضعیف و مستعد ابتلا به بیماری با ایمنی ضعیف و بیماری عضلانی سفید شود

  • مس

    مس در تعداد زیادی از فعالیت های بدن از جمله رشد، جلوگیری از ناهنجاری ها، فعالیت آنزیم ها و تولیدمثل نقش دارد. کمبود مس باعث مشکلات استخوانی، اختلالات قلبی عروقی، از بین رفتن رنگدانه های بافت پوششی بدن، کاهش کیفیت پشم و مو، اسهال، ناباروری و حساسیت در برابر بیماری ها می شود. در بین مواد خوراکی رایج، محلول های تقطیری ذرت، آب پنیر و کنجاله بادام زمینی منابع مس هستند

  • ید

    ید نقش مهمی در سیستم تولید مثل و تنظیم متابولیسم بدن طیور دارد. کمبود و افزایش بیش از حد ید در جیره باعث کاهش جوجه آوری و جذب دیرهنگام کیسه زرده در جوجه ها می شود. ید جز اصلی ترین مواد معدنی برای تغذیه جنین در زمان جوجه کشی است.

    به طور کلی کمبود مواد معدنی در جیره دام و طیور عواقب زیادی دارد. بسیاری از مشکلات از جمله کاهش اشتها و عدم رشد، پردرآوری ضعیف، کاهش قدرت باروی، مشکلات حرکتی و عصبی، کاهش تخم گذاری و غیره می توانند ناشی در کمبود مواد معدنی باشند؛ بنابراین توصیه می شود در تغذیه دام و یا طیور به متعادل بودن سطح مواد معدنی و استفاده از مکمل های معدنی باکیفیت را مدنظر قرار داد


کد مطلب : 44
مهم‌ترین مواد معدنی در تغذیه دام و طیور و نقش آن در جیره غذایی

مطالب آموزشی

مرغابی، نمایشگاه مجازی کسب و کار ها (پلتفرم مرغابی)
مرغابی، نمایشگاه مجازی کسب و کار ها (پلتفرم مرغابی)
 آموزش نحوه ثبت آگهی در پلتفرم مرغابی با رایانه
آموزش نحوه ثبت آگهی در پلتفرم مرغابی با رایانه
شیوه ثبت غرفه  در رایانه
شیوه ثبت غرفه در رایانه
 آموزش دانلود و نصب اپلیکیشن پلتفرم مرغابی در موبایل
آموزش دانلود و نصب اپلیکیشن پلتفرم مرغابی در موبایل
ثبت آگهی در پلتفرم مرغابی با موبایل
ثبت آگهی در پلتفرم مرغابی با موبایل
آموزش نحوه ثبت نام در پلتفرم مرغابی در موبایل
آموزش نحوه ثبت نام در پلتفرم مرغابی در موبایل
 آموزش نحوه انتقال آگهی در اپلیکیشن مرغابی به غرفه
آموزش نحوه انتقال آگهی در اپلیکیشن مرغابی به غرفه
آموزش نحوه انتقال آگهی در سایت مرغابی به غرفه
آموزش نحوه انتقال آگهی در سایت مرغابی به غرفه
 آموزش نصب اپلیکیشن پلتفرم مرغابی بصورت PWA در موبایل
آموزش نصب اپلیکیشن پلتفرم مرغابی بصورت PWA در موبایل
آموزش نحوه ثبت غرفه در پلتفرم مرغابی در موبایل
آموزش نحوه ثبت غرفه در پلتفرم مرغابی در موبایل

سایر مقالات

12 ماهی برای مبتدیان و تازه کارها + شرایط نگهداری آن ها
12 ماهی برای مبتدیان و تازه کارها + شرایط نگهداری آن ها
7 مورد از فواید داشتن اسب برای انسان که لازم است بدانید!!!
7 مورد از فواید داشتن اسب برای انسان که لازم است بدانید!!!
بهترین جیره غذایی اسب چه شرایط باید داشته باشد؟
بهترین جیره غذایی اسب چه شرایط باید داشته باشد؟
معرفی زیباترین ماهی های آکواریوم آب شیرین (18 ماهی زیبا)
معرفی زیباترین ماهی های آکواریوم آب شیرین (18 ماهی زیبا)
نقش فیبر در تغذیه دام چیست؟
نقش فیبر در تغذیه دام چیست؟
7 عامل موثر در سلامت و درخشش پوست اسب
7 عامل موثر در سلامت و درخشش پوست اسب
هر چیزی که باید درباره آنفولانزای اسبی بدانید!!
هر چیزی که باید درباره آنفولانزای اسبی بدانید!!
بهترین نژاد مرغ تخم گذار در ایران کدام است؟
بهترین نژاد مرغ تخم گذار در ایران کدام است؟
7 نکته مهم در خرید کنسانتره مرغ گوشتی
7 نکته مهم در خرید کنسانتره مرغ گوشتی
چرا مرغ ها تخم مرغ خود را می خورند؟ (راه های جلوگیری)
چرا مرغ ها تخم مرغ خود را می خورند؟ (راه های جلوگیری)

سایر اخبار

مقام نخست جوجه‌ریزی کشور با تولید ۱.۵ میلیون قطعه نصیب تهران شد
مقام نخست جوجه‌ریزی کشور با تولید ۱.۵ میلیون قطعه نصیب تهران شد
مجوز ها صادر شد. تا قبل از ماه رمضان، ورود ۴۰ هزار تن گوشت منجمد به کشور
مجوز ها صادر شد. تا قبل از ماه رمضان، ورود ۴۰ هزار تن گوشت منجمد به کشور
برنامه وزیر جهاد کشاورزی در خصوص شیلات
برنامه وزیر جهاد کشاورزی در خصوص شیلات
جبران کمبود مرغ در اواخر آذر ماه
جبران کمبود مرغ در اواخر آذر ماه
اخبار خوب از دنیای مرغداری‌ها در گیلان
اخبار خوب از دنیای مرغداری‌ها در گیلان
واکسن های آشامیدنی، کلیات و روش های صحیح مصرف
واکسن های آشامیدنی، کلیات و روش های صحیح مصرف
زمان ترخیص نهاده های دامی در بنادر کاهش یافت
زمان ترخیص نهاده های دامی در بنادر کاهش یافت
خرید تضمینی دام زنده و دستورات جدید وزارت جهاد کشاورزی در حوزه دام
خرید تضمینی دام زنده و دستورات جدید وزارت جهاد کشاورزی در حوزه دام
در تولید و عرضه تخم مرغ کمبودی در کشور وجود ندارد
در تولید و عرضه تخم مرغ کمبودی در کشور وجود ندارد
 کشتی حامل ۶۴هزار تن ذرت وارداتی از برزیل در بندر شهید رجایی تخلیه شد
کشتی حامل ۶۴هزار تن ذرت وارداتی از برزیل در بندر شهید رجایی تخلیه شد
آرشیو مطالب